Tuz madenlerinde kaya tuzu aerosolü (haloaerosolü) yeterli yoğunlukta ve sürekli bulunması, tedavi için gerekli şartları oluşturur. Tedavide etkinliğin sağlanması için kuru kaya tuzu aerosol ortamında belirli bir konsantrasyonun, çözülme fazında belirli partikül büyüklüğünün olması, nem, sıcaklık ve havanın değişim hızı gibi değerlerin belirli aralıklarda bulunması önemlidir.

Ayrıca mağaranın mikroklima ve steril ortamının sürdürülmesi bakımından antropojenik (insan yükü) etkisinin sınırlı kalmasına dikkat edilmelidir.

Bugün speleoterapi, konvansiyonel, geleneksel, etkili ve doğal şartlarda yapılan bir tedavi haline gelmiştir.

Her kliniğin yararlandığı mağaraya özgü mikro klima şartları vardır. Ancak hepsinde genel olarak hava içerisindeki gaz bileşenleri, düşük bağıl nem, artan negatif iyon içeriği, bakteri florası ve hava alerjenlerinin bulunmayışı, hafifçe artmış karbonik asit içeriği, belirli bir hava akımıyla sürekli şekilde yeraltı ortamının kendini temizleyebilmesi tuz mağaraları mikro klimasının karakteristik özelliğidir.

Bir doğal tedavi unsuru olan tuz kayaçlarına temas ederek doymuş vaziyetteki hava pek çok Göğüs, Allerji, Cilt hastalığını, bazı KBB hastalıklarını iyileştirici etkiye sahiptir. Yanık ve yara tedavisinde, Kozmetolojide, bazı Psikiyatrik hastalıklarda yine bu tedaviden yararlanılabilir.

Hafif negatif hava iyonları metabolizmayı aktive eder, dokuların lokal savunmalarını aktive eder, vejetatif regülasyon proseslerini stabilize eder ve bu iyonların solunum sisteminin yanı sıra kardiyovasküler sistem, endokrin ve gastrointestinal sistem üzerinde olumlu etkisi vardır, merkezi ve periferik stres sınırlayıcı sistemler üzerinde uyum sağlayıcı etkisi vardır. ³

Çankırı kaya tuzu mağarasının tedavi ve rehabilitasyon özelliği hakkında yapılmış az sayıdaki çalışma sonuçlarına ve mevcut uzman görüşlerine göre, yararlanıcılardan edinilen bilgilere göre mağaranın sağlık alanında ciddi bir potansiyele sahip olduğu açıktır.

Çankırı Kaya Tuzu Mağarasının değerinin anlaşılması amacıyla yapılan bilimsel çalışmalar ise devam etmektedir.

İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıbbi Ekoloji ve Hidroklimatoloji Anabilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Müfit Zeki Karagülle’nin Çankırı Kayatuzu mağarasının iklim tedavisine elverişli olduğunu belirtmesi ve bilimsel çalışmaları teşvik etmesi ile konuya verdiği katkı bu kapsamda zikredilmelidir. ⁴

Mağaradaki hava ortamının tedavi ve rehabilitasyon amaçlanarak analizlere konu edilmesi ise Çankırı Karatekin Üniversitesi Fen Fakültesi Kimya Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. İbrahim Demirtaş’ın ve Prof. Dr. Senayi Dönmez’in çalışmalarından bahsedilebilir.

Bu konuda ayrıca, Iğdır Üniversitesinin öncülüğünde, ilde bulunan tuz madeni bakiyesi yer altı ortamlarından Speleoterapi amacıyla yararlanılmasına yönelik imkanların ortaya konulması bakımından 2017 yılında I. ULUSLARARASI TUZ TERAPİ ÇALIŞTAYI (3-4 Temmuz 2017) düzenlendiğini ve 2020 yılı itibarıyla bu maksatla altyapı çalışmalarının halen sürdürüldüğü belirtilmektedir.

3* Speleotherapy, halotherapy, haloaerosoltherapy: definitions, mechanisms of influence, perspectives of usage (part II) / Prof. Dr. Ivan S. Lemko, Prof. Dr. Olha I. Lemko / Acta Asthma and Allergy / Theorotical and Practical Journal / No: 3 2017

4* http://www.cankiri.gov.tr/prof-dr-mufit-zeki-karagulle-sayin-valimiz-vahdettin-ozcani-ziyaret-etti